Ajurweda narodziła się 5 000 lat temu. Początkowo praktykowana w Indiach, rozprzestrzeniła się na całym świecie i dziś uznawana jest za fundament współczesnego systemu medycznego.
Na tle medycyny konwencjonalnej wyróżnia ją jednak holistyczne podejście do człowieka jako całości – ciała, umysłu i duszy. Zgodnie z jej przekonaniem ogólne zdrowie i samopoczucie nie zależą tylko od stanu fizycznego, lecz również od równowagi umysłowej i psychicznej danej osoby. W związku z tym Ajurweda dąży do zachowania harmonii w ludzkim ciele na wszystkich 3 poziomach oraz jej przywracania w przypadku zaburzeń i chorób.
W tym celu wykorzystuje wiedzę zawartą w wedach – starożytnych księgach, które tłumaczą m.in. że Ajurweda to nic innego, jak nauka o życiu, a każdy, kto tę naukę posiądzie i będzie w zgodzie z nią żył, zachowa zdrowie i ogólny dobrostan na długie lata.
Co oznacza słowo Ajurweda?
Słowo Ajurweda tłumaczone w sanskrycie oznacza wiedzę o życiu – „ajur/ajus” to życie, „veda” tłumaczymy zaś jako naukę/wiedzę.
Sanskryt to natomiast język starożytnych Indii używany w indyjskich tekstach religijnych, filozoficznych i kulturalnych. W sanskrycie spisano Wedy księgi, z których czerpie Ajurweda.
(o Ajurwedzie wspomina czwarta Weda – Atharvaveda)
Czy mogę praktykować Ajurwedę?
Czy Ajurweda jest świecka czy ma kontekst religijny?
Na temat Ajurwedy narosło trochę mitów. Czas rozwiać jeden z nich. Ajurweda, jako system medycyny tradycyjnej wywodzi się z kultury i tradycji starożytnych Indii, gdzie religia odgrywa znaczącą rolę. Możemy więc dopatrywać się kontekstów religijnych, jednak ona sama jest praktykowana i akceptowana na całym świecie, niezależnie od przynależności religijnej, jako system leczenia i utrzymania zdrowia oparty na naturalnych metodach i holistycznym podejściu do człowieka.
Ajurweda nie narzuca żadnych przekonań, wiary ani praktyk religijnych. Nikogo też nie wyklucza. Możesz być zatem ateistką, katoliczką czy buddystką i stosować Ajurwedę dla poprawy swojego zdrowia i jakości życia, niezależnie od tożsamości religijnej.
Podstawowe założenia Ajurwedy
Według Ajurwedy zdrowie wynika z harmonijnego funkcjonowania 5 elementów, którymi są:
- Eter (przestrzeń)
- Powietrze
- Ogień
- Woda
- Ziemia
Nazywane również żywiołami, elementy te są fundamentalnymi składnikami wszystkiego, co istnieje, również ludzkiego ciała. Innymi słowy, każda istota ludzka składa się z tych 5 żywiołów, choć w różnych proporcjach. Stosunek ilości poszczególnych żywiołów w ludzkim ciele determinuje siły życiowe zwane doshami.
Czym są doshe?
Dosha to połączenie dwóch żywiołów. Gdy w parę dobiorą się powietrze i eter mówimy o doshy Vata. Partnerstwo dwóch antagonistów, jakimi są ogień i woda da nam doshę Pitta. Z wody i ziemi natomiast zrodzi się dosha Kapha.
Vata, Pitta i Kapha to tzw. 3 czyste typy konstytucyjne. Możesz mieć zdecydowaną przewagę jednej doshy, ale to nie znaczy, że nie masz w sobie domieszki pozostałych. Człowiek zbudowany jest ze wszystkich żywiołów, jednak ich proporcje mogą być różne, dlatego dla lepszego poznania ludzkiej natury Ajurweda mówi również o konstytucjach indywidualnych – unikalnych dla każdego człowieka, które nazywa Prakriti.
Czym jest Prakriti?
Prakriti to naturalna, indywidualna dla każdego człowieka konstytucja, z którą przychodzi na świat. Składa się ono z kombinacji żywiołów i dosh, które tworząc unikalną kombinację, determinują fizyczne, psychiczne i emocjonalne cechy.
Prócz czystych typów konstyrucyjnych (Vata, Pitta, Kapha), Ajurweda wymienia Prakriti:
- Vata – Pitta (Pitta-Vata)
- Vata – Kapha (Kapha-Vata)
- Pitta – Kapha (Kapha-Pitta)
- Tridosha (Vata-Pitta-Kapha
Prakrit jest jak Twój genetyczny podpis. Określa proporcje dosh w Twoim organizmie i decyduje o tym, czego Twoje ciało, umysł i dusza będą potrzebowały do pełni zdrowia i szczęścia.
Prakriti stanowi fundament Twojego zdrowia i samopoczucia. I choć przez całe Twoje życie pozostanie takie samo (nie zmienisz swojej natury), styl życia, dieta, warunki środowiskowe, stres, czy choroby mogą oddalić Cię od Twojej natury, prowadząc do złego samopoczucia i chorób. Ten stan ma w Ajurwedzie swoją nazwę – Vikriti.
Czym jest Vikriti?
Vikriti to stan zdrowia, w którym aktualnie się znajdujesz. Może być on bardzo zgodny z Twoją naturalną konstytucją lub też od niej znacznie odbiegać. Vikriti odnosi się do zmian w Twoim indywidualnym układzie lub naturalnej równowadze organizmu, które powstają w wyniku różnych czynników, takich jak styl życia, dieta, środowisko, stres czy choroby. Te zmiany mogą oddalić Cię od Twojej pierwotnej natury, czyli Twojej Prakriti.
Znajomość Vikriti jest istotna, ponieważ pozwala na identyfikację obecnej nierównowagi – nadmiaru lub niedoboru dosh. Znając je, można podjąć działania mające na celu ich zrównoważenie poprzez odpowiednie leczenie, dietę i styl życia oraz powrót lub zbliżenie się do natury i zdrowia.
Jak sprawdzić Prakriti i Vikriti?
Ajurweda stosuje kilka różnych metod diagnostycznych, na podstawie których określa Prakriti i Vikriti.
To m.in.:
- badanie pulsu,
- obserwacja cech fizycznych (np. kolor skóry, struktura ciała, wygląd języka, paznokci, włosów i oczu),
- wywiady, ankiety, ocena trybu życia dotycząca np. nawyków żywieniowych, aktywności fizycznej, poziomu stresu, jakości snu, nawyków defekacyjnych i innych czynników związanych ze stylem życia,
- analiza objawów chorobowych, fizycznych i emocjonalnych.
Znając charakterystykę poszczególnych dosh, możesz samodzielnie wykonać autodiagnozę, rozwiązując specjalny test.
Znajomość Ajurwedy i umiejętność diagnozowania z poziomu konsultanta, terapeuty lub lekarza da Ci jednak kompleksową ocenę Prakriti i Vikriti, co umożliwi ustalenie planu leczenia, diety i stylu życia dopasowanych indywidualnie do Ciebie, Twoich potrzeb i możliwości.